Παλιά, η λέξη «δουλειά» ήταν σχεδόν ταυτόσημη με το «κοστούμι». Πουκάμισο, σακάκι, γραβάτα για τους άντρες· ταγέρ και τακούνι για τις γυναίκες. Ο ενδυματικός κώδικας ήταν αυστηρός και όλοι ήξεραν τους άτυπους κανόνες. Αν έβγαινες εκτός πλαισίου, ρίσκαρες βλέμματα, σχόλια ή και… παρατηρήσεις.
Και μετά ήρθε η πανδημία, το Zoom, το remote working και τα casual Fridays που έγιναν… whole-week casual. Η ερώτηση τώρα είναι: έχουν μείνει ακόμα ενδυματολογικοί κανόνες στο επαγγελματικό περιβάλλον ή τους αποχαιρετήσαμε μαζί με τα γραφεία τύπου “open space”;
Η αλήθεια είναι κάπου στη μέση. Ναι, πολλοί εργαζόμενοι –ιδίως σε δημιουργικά επαγγέλματα ή στον χώρο της τεχνολογίας– έχουν μεγαλύτερη ελευθερία στο τι φορούν. Sneakers με κουστούμι, t-shirt κάτω από blazer, φόρμες στο home office. Ακόμα και τα τατουάζ ή τα σκουλαρίκια δεν θεωρούνται πλέον «ταμπού» σε αρκετές εταιρείες.
Ωστόσο, σε πιο παραδοσιακούς τομείς –τραπεζικός, νομικός, πολιτικός– η εμφάνιση εξακολουθεί να έχει σημασία. Εκεί, το dress code παραμένει ενεργό, έστω κι αν είναι λίγο πιο χαλαρό. Το πουκάμισο μπορεί να μην συνοδεύεται από γραβάτα, αλλά δύσκολα θα δεις κάποιον με t-shirt σε δικαστική αίθουσα ή σε συμβούλιο διοίκησης.
Ένα ενδιαφέρον φαινόμενο είναι η επιστροφή των υβριδικών ενδυματολογικών επιλογών: business casual. Δηλαδή, «καθαρή» εμφάνιση χωρίς να είναι υπερβολικά στημένη. Παντελόνι υφασμάτινο, αλλά με σνίκερς. Πουκάμισο χωρίς σακάκι. Casual φόρεμα με ένα προσεγμένο jacket. Σκοπός; Να δείχνεις επαγγελματίας αλλά και προσιτός, άνθρωπος της εποχής σου.
Το πιο σημαντικό τελικά είναι να προσαρμόζεσαι στο περιβάλλον. Να ξέρεις πού βρίσκεσαι, με ποιον μιλάς και τι μήνυμα θέλεις να στείλεις. Η εμφάνιση είναι επικοινωνία – ακόμα και όταν γίνεται πιο χαλαρή. Και ναι, οι ενδυματολογικοί κώδικες δεν έχουν πεθάνει. Έχουν απλώς μεταλλαχθεί σε κάτι πιο ευέλικτο. Και ίσως, πιο ανθρώπινο.